Generatieconflicten

Wij hebben al vaker geschreven over het verschil in karakter tussen pensioenfondsen en beleggingsfondsen. Een van de manieren om dat te karakteriseren is het feit, dat de klant van een beleggingsfonds op elk gewenst moment kan besluiten om zijn hele inleg op te nemen en er iets anders mee te gaan doen, terwijl een deelnemer aan een pensioenfonds dat niet kan.

In 2007 is met de invoering van het Financieel Toetsingskader een nieuwe aansturing van pensioenfondsen ingevoerd, waarbij pensioenfondsen worden aangestuurd als beleggingsfondsen. Dat begon met het overnemen van de risicomodellen uit de beleggingswereld, maar vervolgens is het doorgedrongen in elke porie van de sector.

Eén van de vormen waarin zich dit uit is het ontstaan van generatieconflicten. In de discussie over het pensioenstelsel nemen zogenoemde herverdelingseffecten een grote rol in. Er is een allergie ontstaan voor het gebruiken van het pensioengeld van de ene generatie voor het pensioen van een andere generatie.

Die allergie is begrijpelijk als je uitgaat van het beleggingsperspectief. Als de premie of het rendement van de ene deelnemer wordt gebruikt voor het pensioen van de andere deelnemer, zal in de beleggingsvisie de ene deelnemer zijn boeltje pakken en vertrekken. Voor een beleggingsfonds is iets dergelijks dodelijk en dus een groot risico.

Maar als je een pensioenfonds niet benadert als beleggingsfonds maar als pensioenfonds, ziet de wereld er heel anders uit. Want bij een pensioenfonds zal die ene deelnemer helemaal zijn boeltje niet pakken. Allereerst interesseren de meeste mensen zich niet voor pensioen. De meeste deelnemers weten dus niet eens van de herverdeling. Maar ook als ze het wel weten, kunnen ze er nog niets mee omdat ze wettelijk en contractueel vastzitten aan het fonds.

Is dat erg? Nee, want een pensioenregeling is een regeling voor het leven. Als er een verschuiving van de ene naar de andere generatie plaatsvindt, dan zal elke deelnemer een keer aan de betalende en een keer aan de ontvangende kant zitten.

Ja, maar niet iedereen maakt meer de hele route vol. We kennen het riedeltje. Maar sinds de eeuwwisseling is het aantal pensioenfondsen gedaald van boven de duizend naar minder dan tweehonderd. Grote kans dat iemand die van baan verandert via een andere werkgever toch weer bij hetzelfde pensioenfonds uitkomt. Maar ook als dat niet zo is, valt het verschil in het niet bij het verschil dat gemaakt wordt doordat de ene deelnemer zijn premie betaalt net vóór en de ander net ná een beurskrach.

Vanuit de beleggersvisie is dit laatste verschil dan weer niet erg. Dat is namelijk het spel dat beleggers kennen en graag spelen. Maar voor de deelnemer is dit juist een heel relevant verschil.

Kortom, de aandacht voor generatie-effecten is geen echt probleem in de pensioencontext, maar komt voort uit het plaatsen van pensioen in een wezensvreemde context.

Bij Koopkrachtig Solidair Pensioen zijn wij prima in staat om de generatie-effecten van ons programma te verantwoorden. Maar wij richten ons liever op het hoofddoel: het zorgen voor een zeker en koopkrachtig pensioen.

Nieuwsbrief 51 – 21 december 2025