Herverdelingseffecten

Bij de beoordeling van koopkrachteffecten wordt het voorkómen van herverdelingseffecten een belangrijk criterium gevonden. Her… -wat voor effecten? Precies! Het is een effect waaraan door een klein groepje op beleidsbepalende stoelen veel waarde wordt gehecht, maar dat buiten dat kringetje weinig weerklank ondervindt.

Waar gaat het om?

Jan legt € 100 pensioenpremie in. Dan klapt de beurs in elkaar en Jan heeft nog € 50 over. Daarna betaalt Piet € 100 pensioenpremie en de beurs blijft een jaar precies op hetzelfde niveau staan.
Na dat tweede jaar hebben Jan en Piet samen dus € 200 aan premie ingelegd, waar nog € 150 van over is. Hoe gaan we die € 150 verdelen?

Volgens de op dit moment gangbare moraal is het belangrijk dat Jan € 50 krijgt en Piet € 100. Jan heeft immers verlies geleden en Piet niet. Het zou niet eerlijk zijn om Piet op te laten draaien voor de verliezen van Jan. Bovendien gaat Piet geen € 100 inleggen als hij direct € 25 moet afstaan aan Jan voor zijn geleden verliezen.

Deze moraal is duidelijk ingegeven door de beleggersmoraal die de pensioensector heeft overgenomen. Volgens de beleggersmoraal zijn Jan en Piet bewuste beleggers die er uit eigen wil voor kiezen om € 100 in te leggen. Jan was zo onvoorzichtig om net voor de beurskrach in te leggen; dan moet hij maar op de blaren zitten. Piet was zo verstandig om pas na de beurskrach zijn geld in te leggen.

De beleggersmoraal is op dit moment gangbaar en daarom wordt aan het voorkómen van herverdelingseffecten veel aandacht besteed.

Maar redeneert men vanuit de pensioenmoraal, dan wordt het verhaal heel anders. Volgens de pensioenmoraal zijn Jan en Piet geen bewuste beleggers, maar verplichte deelnemers aan een pensioenregeling. Het verlies van de € 50 is Jan dus helemaal niet aan te rekenen; hij heeft gewoon pech gehad. Met evenveel kans was Jan de dans ontsprongen en had Piet met de gebakken peren gezeten. Er is dus niets eerlijks aan om het verlies helemaal op rekening van Jan te zetten. Ze hebben allebei in vrijwel dezelfde positie € 100 ingelegd en er is € 50 verloren gegaan. Dan is elk € 25 verlies eerlijker.
Het zal ook niet betekenen dat Piet zal weigeren om in te leggen, want Piet is verplicht om in te leggen. En als Jan en Piet nog niet gepensioneerd zijn, merken ze ook nog eens niets van de verschuiving. Ze merken dat pas als ze gepensioneerd zijn en uitkeringen ontvangen. Maar dan zijn er al heel wat verschuivingen over en weer gegaan, waardoor ze er ook dan weinig of waarschijnlijk helemaal niets van zullen merken.

Er is nog een belangrijk voordeel aan de pensioenmoraal. Volgen we de beleggingsmoraal, dan is Jan de helft (50%) van zijn inleg kwijt. Piet verliest niets, maar had evengoed de helft van zijn inleg kunnen verliezen. Als we de risico’s delen, dan is het grootste verlies dat iemand lijdt slechts een kwart (25%). Het delen van risico’s tussen mensen die op verschillende momenten inleggen (en uitgekeerd krijgen) vermindert dus het risico voor elke individuele deelnemer.

Koopkrachtig Solidair Pensioen is gebaseerd op de pensioenmoraal. Daardoor kunnen wij deelnemers veel meer zekerheid bieden dan de Wet toekomst pensioenen.

Nieuwsbrief 09 – 1 maart 2026