Individualiteit

In het laatste nummer van het vakblad De Actuaris (oktober 2025) reageert Kees van Heugten op verschillende van mijn artikelen. Kees en ik zijn het op verschillende punten heel erg oneens, maar zijn laatste punt onderschrijf ik helemaal. Daarin schrijft hij:

Als laatste wordt gesproken over de maatschappelijke tendens dat mensen willen gaan voor meer individualiteit. Er zou een roep zijn om zelf het pensioen te willen regelen en niet meer mee te doen aan een collectief.

(…)

Uit diverse studies blijkt, dat het juist de collectiviteit is die in het voordeel werkt van de deelnemers. (…)

Samengevat stelt hij dat de maatschappelijke roep om zelf wel het pensioen te willen regelen rationeel onverstandig is. De collectiviteit biedt voordelen waar het individu nooit aan kan komen.

Hier vinden Kees en ik elkaar volledig. Samen staan we sterk. Door risico’s met elkaar te delen, worden ze voor ieder afzonderlijk draaglijk. En dat biedt weer meer ruimte om te beleggen in goed renderende beleggingen. Politici noemen dit solidariteit; wiskundigen noemen het risicospreiding; actuarissen noemen het diversificatie. Het principe en het bestaansrecht van verzekeraars is hierop gebaseerd. Ook Koopkrachtig Solidair Pensioen kan zo goed presteren door dit principe tot het uiterste uit te nutten door risicospreiding over de tijd en over deelnemers toe te voegen aan bestaande modellen.

De WTP zet een stap precies de andere kant op. Onder het mom van “persoonlijker” is risicodeling sterk teruggebracht en individualisering geïntroduceerd. Elke generatie moet nu zijn eigen risico’s dragen. Biometrische risico’s (sterfte, langleven en arbeidsongeschiktheid) worden dan nog wel op dezelfde manier als vroeger gedeeld, maar verder is er alleen een flintertje risicodeling over in de solidariteitsreserve.

Rationeel is dit inderdaad een onverstandige beslissing geweest. Dat is duidelijk te zien in de resultaten, zelfs al in de prognoses die nu nog enthousiast gemaakt worden. Omdat gepensioneerden zich niet al te veel risico kunnen veroorloven, presteert de WTP niet wat eerdere stelsels altijd wel presteerden: een koopkrachtig pensioen.

Dat mensen toch deze rationeel onverstandige stap zetten illustreert het wantrouwen in het systeem. Het oude stelsel leverde niet, zelfs meer dan tien jaar na de crisis van 2008 nog niet. De WTP gaat ook niet leveren; dat blijkt nu al uit de transitieplannen. Daardoor zal het ingezakte vertrouwen nog meer inzakken en dat zal leiden tot mijn eerdere voorspelling, dat mensen het hele pensioenstelsel dan maar willen afschaffen.

Koopkrachtig Solidair Pensioen is een solide programma dat maximaal inzet op risico’s delen, waardoor die voor een individu tot een minimum beperkt worden. Daardoor kan Koopkrachtig Solidair Pensioen leveren wat andere systemen niet kunnen leveren: een koopkrachtig pensioen zonder noemenswaardige risico’s voor de individuele deelnemer.

Nieuwsbrief 46 – 16 november 2025