Marktwaardering

Onder het oude en het nieuwe pensioenstelsel wordt gezworen bij marktwaardering. Marktwaardering zou de enige juiste manier van waarderen zijn.

De markt bestaat volgens de theorie van marktwaardering uit een grote verzameling beleggers. Elke belegger heeft alle beschikbare informatie zonder vertraging beschikbaar en kan die ook in een fractie van een seconde analyseren en hij weet ook onmiddellijk wat hij wil. Elke belegger kent aan een product een bepaalde waarde toe. Die is afhankelijk van hoe de belegger het risico en rendement inschat, hoeveel risico hij bereid is te lopen en hoeveel rendement hij wil ontvangen. Als de prijs van het product hoger is dan de waarde die hij er aan toekent, zal hij het product verkopen; is de prijs lager dan de waarde, dan zal hij kopen. Elke belegger waardeert het product op zijn eigen manier en zo ontstaat een markt. In de theorie is een belegger dus voortdurend aan het kopen en verkopen al naar gelang zijn waardering van het product in relatie tot de prijs.

Zijn er meer kopers dan verkopers, dan zal de prijs stijgen; zijn er meer verkopers dan kopers, dan zal de prijs dalen. Net zo lang tot er evenwicht is.

De prijs die zo gevormd wordt heet de marktwaarde van het product. Het is als het ware de waarde die de gemiddelde belegger aan het product toekent op basis van de gemiddelde inschatting van het risico van het product. Aan die risico-inschatting van de gemiddelde belegger wordt in de marktwaardetheorie ook een bepaald gezag toegekend. “De markt heeft altijd gelijk” wordt er dan wel gezegd.

Sinds de invoering van het Financieel Toetsingskader (FTK) in 2007 moeten pensioenfondsen hun bezittingen en verplichtingen waarderen op marktwaarde. Voor de pensioenverplichtingen is de marktwaarde bepaald met de risicovrije rente als rekenrente.

Het merkwaardige is dat de waardering die al 19 jaar als marktwaarde wordt gepresenteerd niet de werkelijke marktwaarde is.

Op de markt voor pensioenen treden sociale partners (werkgevers en werknemers) op als kopers. De verkopers zijn pensioenfondsen, verzekeraars en enkele andere aanbieders.

De marktwaarde van de verplichtingen is vastgesteld met de risicovrije rente. Laten we zeggen dat daar 100 uitkomt. Maar de kopers op de markt weigeren om deze prijs te betalen. Ze bieden enige tientallen procenten lager. Laten we zeggen 70. Als 100 werkelijk de marktwaarde zou zijn, dan zouden de verkopers de kopers uitlachen en vasthouden aan een prijs van 100. Maar dat is niet wat we waarnemen. We zien dat verkopers deze lagere prijs accepteren en het pensioen verkopen voor 70.

De werkelijke marktwaarde van het pensioen is dus 70. Dat is immers de prijs waarop op de markt daadwerkelijk transacties plaatsvinden. En de markt heeft altijd gelijk.

Natuurlijk mag je de verplichtingen nog steeds op 100 waarderen. Maar dan mag het geen marktwaardebalans meer heten. Op een echte marktwaardebalans zou het pensioen op 70 gewaardeerd worden.

Voor Koopkrachtig Solidair Pensioen is dit allemaal niet van belang. Wij waarderen pensioen niet op marktwaarde, omdat wij pensioen niet zien als financieel product dat bedoeld is om te verhandelen. Wij zien pensioen als een verplichting van een fonds naar de deelnemer die het fonds zelf moet nakomen. Wij waarderen pensioen dus als het bedrag dat nodig is om dat te realiseren.

Wel tekenen wij aan dat Koopkrachtig Solidair Pensioen werkt vanuit één visie die consequent en consistent in alles wordt doorgevoerd. Het soort situaties waar de ene keer dit en de andere keer dat verteld wordt, kennen wij dus niet.

Nieuwsbrief 02 – 11 januari 2026