Nieuwe prioriteiten

In 2019 is er een pensioenakkoord gesloten tussen toenmalig minister Koolmees en de sociale partners. Het doel was koopkrachtverbetering voor gepensioneerden, dan een hele poos niks en dan nog een paar doelstellingen, zoals transparantie en betere aansluiting op de arbeidsmarkt.
Ik laat in het middel of dit akkoord het beste middel was, maar dit doel was in elk geval om het belang van de deelnemer te dienen.

We zijn een paar jaar verder; het akkoord is uitgewerkt in een wet (de Wet toekomst pensioenen, oftewel de WTP) en die wordt op dit moment uitgerold. In dat proces van uitwerking zijn er nieuwe doelstellingen gekomen die in prioriteit boven het oorspronkelijke doel zijn geplaatst. En die nieuwe doelstellingen dienen andere belangen dan die van de deelnemer.
Voor de goede orde: ik heb het hier niet over ordinaire zelfverrijking. Ik heb het over heel begrijpelijke en integere belangen. Maar desalniettemin belangen van anderen dan de deelnemer.
En die nieuwe prioriteiten worden gebracht met een dermate vanzelfsprekendheid dat iedereen in de sector en de politiek die nieuwe prioriteiten lijkt te hebben overgenomen.

De hoogste prioriteit heeft op dit moment de voortgang van de transitie. Dit is menselijkerwijs een volstrekt begrijpelijke prioriteit. De overgang naar het nieuwe stelsel is een megaklus. Iedereen die ooit grote klussen heeft opgepakt weet dat je dan uitkijkt naar het moment dat het af is. Iemand die op de rem gaat staan omdat het te elfder ure toch weer anders moet is uiterst irritant.
Begrijpen doe ik deze prioriteit daarom volledig. Maar begrip maakt de prioriteit nog niet in het belang van de deelnemer. Want als er gaandeweg nieuwe inzichten komen die aantonen dat er betere manieren zijn om het doel te bereiken dan het oorspronkelijke plan, dan is het weliswaar irritant, maar verstandig om van het oorspronkelijke plan af te wijken en het nieuwe inzicht mee te nemen.

De tweede prioriteit is het voorkómen van herverdelingen. Ook deze prioriteit begrijp ik, maar onderschrijf ik niet. Ik ben actuaris. Het werken met modellen is mijn vak. Een model is een papieren werkelijkheid die bestaat uit formules en tabellen en die de werkelijkheid zo goed mogelijk beschrijft. Die modellen helpen actuarissen en andere professionals om de werkelijkheid beter te begrijpen en te voorspellen. Bij een echte professional gaat het model in zijn hoofd zitten. De papieren werkelijkheid gaat leven en ziet er realistisch uit. Daardoor kan hij er al voorspellingen mee doen zonder daadwerkelijk berekeningen te maken.
Rond de eeuwwisseling zijn modellen uit de beleggingswereld gebruikt om de pensioenwereld te reguleren. In het model was en is een pensioen een financieel product dat je ieder moment kunt kopen en verkopen. In die papieren werkelijkheid gaat het natuurlijk niet aan om geld van de ene deelnemer te gebruiken voor het pensioen van de andere. Die ene deelnemer zou er dan altijd uitstappen en op zo’n moment valt het systeem om.
Maar pensioen is geen product dat je op elk gewenst moment kunt kopen en verkopen. Zowel de deelnemer als het pensioenfonds zitten voor jaren en jaren aan elkaar vast. Als er geld gaat van de ene naar de andere deelnemer, zullen de meesten dat niet eens in de gaten hebben. En als ze het wel in de gaten hebben, dan zitten ze soms aan de betalende en soms aan de ontvangende kant. Natuurlijk is geven en nemen niet voor iedereen over een heel leven precies in evenwicht, maar dat verschil zal het systeem niet uit balans brengen.
Deze tweede prioriteit betreft dus een belang dat speelt in de papieren werkelijkheid van de modellen; niet in de realiteit van het echte leven.

Koopkracht is daarmee in prioriteit gezakt van één naar drie.

Koopkrachtig Solidair Pensioen heeft passende antwoorden op vragen over de voortgang van de overgang en over herverdeling. Maar koopkracht heeft de hoogste prioriteit. Zoals bedoeld was in het Pensioenakkoord.

Nieuwsbrief 06 8 februari 2026