Waar komt de zekerheid van Koopkrachtig Solidair Pensioen vandaan?

Deze week wil ik u meenemen in een klein stukje Koopkrachtig Solidair Pensioen vaktechniek.
Uit de bestaande pensioenpraktijk kent u de navigatiemetafoor: een verwacht pensioen, een pensioen bij goed weer (optimistisch scenario) en een pensioen bij slecht weer (pessimistisch scenario).
Actuarissen rekenen daarvoor een groot aantal scenario’s door. Elk scenario staat voor een mogelijke ontwikkeling van de beurzen in de toekomst. Het doorrekenen van zo’n scenario geeft een bepaald pensioen op de pensioendatum (of andere datum). De actuaris zet al die mogelijke pensioenen op een rijtje van laag naar hoog. En de middelste noemen ze het verwachte pensioen.
Het pessimistische scenario is dat scenario waarbij 5% van de scenario’s op een slechtere uitkomst uitkomt en 95% op een betere; het optimistische net andersom.

In uw financiële planning zou u kunnen uitgaan van het verwachte scenario. Dat is een realistisch scenario. Er is 50% kans dat het meevalt en 50% kans dat het tegenvalt. [Voor de statistici onder u: subtiele verschillen tussen mediaan en gemiddelde bij niet-normale verdelingen zijn niet relevant voor mijn verhaal; bij een concrete uitwerking in de praktijk zal ik van de juiste statistische gegevens uitgaan].
Als u ongeveer wilt weten waar u op uitkomt is dit een prima uitgangspunt. Maar u krijgt in 50% van de gevallen minder dan waar u op rekent. Als u zich dat niet kunt permitteren is het verwachte scenario niet zo geschikt.

Bij Koopkrachtig Solidair Pensioen beloven we een zeker en koopkrachtig pensioen. Wij kunnen het ons dus niet veroorloven om minder rendement te maken dan waar we op rekenen en wij kunnen het ons dus niet veroorloven om uit te gaan van het verwachte scenario. Want 50% kans dat we tekortschieten is uit den boze. Dus gaan we uit van het pessimistische scenario. Wij kiezen voor een rekenrente die zelfs in het pessimistische scenario gerealiseerd wordt. Er zal dus in 95% (of een vergelijkbaar percentage) van de gevallen meer rendement gemaakt worden dan waar wij op rekenen. Dat rekenen doen wij bijvoorbeeld om de premie te bepalen die u op uw 25^e moet betalen. En wij doen dat om de premie te berekenen die u op uw 26^e moet betalen. En op uw 27^e. Elke premie levert in 95% van de gevallen meer op dan nodig en in 5% van de gevallen levert hij te weinig op.

Iedereen die wel eens met dobbelstenen speelt weet, dat de kans om drie keer achter elkaar zes te gooien een stuk kleiner is dan de kans om één keer een zes te gooien. Hoewel er een zekere overlap is speelt iets dergelijks met de premie-inleg. De kans dat veertig of vijftig premies samen falen is een stuk kleiner dan de 5% kans dat één premie faalt.

En dan hebben we nog de risicospreiding over de deelnemers. Als er een beurskrach is, dan zijn de deelnemers die pensioen hebben opgebouwd daarvan het slachtoffer, omdat hun opgebouwde pensioen in waarde daalt. Maar premiebetalers profiteren daar juist van, omdat zij dan aandelen tegen een heel lage prijs kunnen kopen. Heb je een pensioenfonds met zowel premiebetalers als mensen die al een groot pensioen hebben opgebouwd en je laat die deelnemers hun risico’s delen, dan wordt de kans op een tekort nog veel kleiner.

De kans op een tekort is dus heel klein door het nemen van marges en spreiden van risico’s.

Maar in de statistiek kennen we wel een onwaarschijnlijk, maar geen onmogelijk. Een tekort blijft dus mogelijk. Wat gebeurt er bij een tekort? Laten we eerst eens kijken wat is een tekort. We hebben bijvoorbeeld genoeg geld om met 75% zekerheid de verplichtingen te kunnen nakomen. Wij van Koopkrachtig Solidair Pensioen noemen dat een tekort, omdat 75% zekerheid minder is dan de geëiste 95% zekerheid. Daarom stoppen we dan even met indexeren.
Maar eigenlijk is het natuurlijk niet echt een tekort. Als er niets gebeurt is er 75% kans dat het vanzelf goed komt en dus 25% kans dat dit niet gebeurt. De kans dat het vanzelf goed komt is dus al drie keer zo groot dan de kans dat dit niet gebeurt. Als er niets gebeurt. Maar er gebeurt wel wat. Er wordt namelijk premie betaald. En die heeft 95% zekerheid. Als we die mengen met de bestaande pensioenen, dan wordt de zekerheid dus versterkt.
En er worden pensioenen uitgekeerd. Die pensioenen hoeven dus niet meer beschermd worden tegen welke beursval dan ook. de bescherming die in het fonds zit voor die pensioenen kan dus elders worden ingezet. Met andere woorden: zowel premiebetalers als gepensioneerden helpen het fonds om uit de malaise te komen.

Met andere woorden: Koopkrachtig Solidair pensioen legt de lat voor de zekerheid zo hoog, dat zelfs als er volgens onze normen een tekort is, de kans nog altijd vrij groot is dat dit vanzelf wordt opgelost.  

Nieuwsbrief 11 – 15 maart 2026