Wat is dan die innovatie?

Wij schrijven geregeld dat Koopkrachtig Solidair Pensioen een innovatie is, die mogelijk maakt wat eerder niet mogelijk was. Wat is nu die innovatie?

De twintigste eeuw

Het actuariaat in de twintigste eeuw was prospectief en deterministisch.

Prospectief betekent vooruitkijkend. Dit had betrekking op het startpunt van de berekeningen: uw pensioenuitkering in de toekomst. Dat gold overigens niet alleen voor werkenden,  maar ook voor gepensioneerden. Want uw pensioenuitkering van volgende maand is ook toekomst. En uw laatste pensioenuitkering is misschien wel ver in de toekomst.

Van daaruit werd teruggerekend wat er nu nodig is om die pensioenuitkering waar te maken. Hoeveel pensioenvermogen uw fonds voor u moet aanhouden en hoeveel pensioenpremie u moet betalen.

Deterministisch betekent dat er van één scenario werd uitgegaan. Om hier een discussie over de rekenrente te vermijden, leggen we het uit aan de hand van sterfte. Sterfte is van belang omdat je moet weten hoe lang je pensioen moet uitkeren. Als de sterftetafel berekent dat er 3,75 mensen zullen overlijden (waardoor er 3,75 pensioenuitkeringen zullen stoppen), dan werd ervan uitgegaan dat er inderdaad 3,75 mensen zouden overlijden. Natuurlijk snapten actuarissen in de twintigste eeuw ook wel dat er een bepaalde onzekerheid rondom die veronderstellingen was. Dus kozen ze hun grondslagen voorzichtig. Bijvoorbeeld dat er 3,50 mensen zouden overlijden.

De eenentwintigste eeuw

In de eenentwintigste eeuw werkt het anders. Het huidige actuariaat is retrospectief en stochastisch.

Stochastisch betekent dat er wordt gezegd: natuurlijk overlijden er geen 3,75 mensen. Zo’n cijfer betekent dat er met grote kans 4 mensen overlijden en met kleine kans 3. En 2 en 5 zijn ook nog wel mogelijk. We bekijken al die mogelijkheden. Hoe groot is de kans op 2 overlijdens en wat wordt de positie van het fonds dan? Hoe groot is de kans op 3 overlijdens en wat wordt de positie van het fonds dan? En hoe zit dat met 4 of 5 overlijdens? Alle verschillende mogelijke uitkomsten worden bekeken. Zo ontstaat er niet één uitkomst, maar een hele kansverdeling van mogelijke uitkomsten.

Retrospectief betekent dat de bereikte situatie het uitgangspunt is. Waar stonden we gisteren en wat is daar vandaag bijgekomen?  En wat denken we dat er morgen bij gaat komen (of af zal gaan)? Zo kun je verder vanuit het heden vooruit rekenen om te zien wat er voor pensioen uitkomt.

De combinatie retrospectief en stochastisch ziet u terug in uw pensioenoverzicht, waarin een verwachte uitkomst staat, maar ook een (andere) uitkomst bij goed en bij slecht weer.

De innovatie van Koopkrachtig Solidair Pensioen

De innovatie van Koopkrachtig Solidair Pensioen bestaat er nu uit dat we de werkwijze van de twintigste eeuw en die van de eenentwintigste eeuw aan elkaar knopen. Het beste uit twee werelden dus. Uit de twintigste eeuw pakken we de prospectieve benadering en uit de eenentwintigste eeuw de stochastische werkwijze.

De prospectieve benadering betekent dat wij uitgaan van het pensioen dat u nodig hebt. Dat is uw opgebouwde pensioen, vermeerderd met inflatiecorrectie, oftewel volledige indexatie. Dáár moeten we uitkomen en dus rekenen we vanaf dat pensioen terug naar wat er nu nodig is om dat te realiseren. Vandaar het pensioenoverzicht met één getal, zonder goed of slecht weer.

Maar we doen dat wel met de techniek van de eenentwintigste eeuw, de stochastische techniek. De beurs kan zich tussen nu en uw pensioenuitkering op allerlei manieren ontwikkelen. Bij elke beursontwikkeling hoort weer een ander bedrag dat we nu nodig hebben om die pensioenuitkering te kunnen waarmaken. Je krijgt dus weer een hele kansverdeling, maar nu niet van pensioenen waar je straks uit kunt komen, maar van bedragen die je nú nodig hebt (wat je aan premie moet betalen en/of hoeveel een fonds in kas moet hebben).

Uit die kansverdeling van bedragen die je nu nodig hebt kiezen we dan het bedrag dat hoort bij het slecht weer scenario. Als zich dan het verwachte of het goed weer scenario voordoet, dan houden we op termijn geld over voor premiekortingen.    

De vernieuwing van Koopkrachtig Solidair Pensioen bestaat dus uit het combineren van bestaande technieken om te komen tot een optimaal resultaat. Dat klinkt simpel, maar blijkt toch een grote innovatie. Enerzijds omdat de resultaten zo veel beter zijn dan die van het oude denken waar Financieel toetsingskader (FTK) en Wet toekomst pensioenen (WTP) op gebaseerd zijn. Anderzijds vanwege de felle reacties van mensen uit het vak die het prospectieve denken alweer vergeten zijn en onze nieuwe manier van denken (nog) niet begrijpen.

Nieuwsbrief 33 17 augustus 2025