Wat is risico?

Binnen de pensioenwereld is risico een belangrijk aandachtspunt. Sterker, het is de reden waarom partijen als De Nederlandsche Bank zich zo sterk met pensioenen bezighouden.

Maar wat is risico eigenlijk? In academische kringen wordt risico wel gedefinieerd als de kans op ellende maal de omvang van de ellende. We hebben dus te maken met kansrekening. Maar wat is dan ellende?

Iets na de eeuwwisselingen hebben modelbouwers uit de beleggingswereld het risicodenken in de pensioenwereld overgenomen. Voor een belegger is ellende de situatie waarin een belegging vandaag minder waard is dan gisteren. Beleggers zijn namelijk elke dag actief op de beurs en elke dag op zoek naar kansen en bedreigingen. Er zijn zelfs beleggers die het niet per dag, maar per uur bekijken.

Zo erg maakten de beleggers die het pensioendenken overnamen nu ook weer niet.  Zij bekijken het per maand en per jaar. Ellende is voor hen de situatie waarin een belegging nu minder waard is dan een maand of een jaar geleden.

Aan risico zit in de beleggingswereld ook een positieve kant. Wie het aandurft met veel risico te beleggen wordt daarvoor beloond met extra rendement ingeval de ellende zich niet voordoet. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor een belegging die zeker 10 oplevert of voor een belegging die tussen 9 en 13 oplevert. Waarschijnlijk heb je met de onzekere belegging dus meer dan met de zekere, maar het kan ook minder zijn.

Al die bespiegelingen over risico en rendement gelden voor risico’s zoals die zich in de wereld van beleggen voordoen. En omdat het risicodenken binnen de pensioenwereld is overgenomen door beleggers zijn alle regels voor beheersing van risico’s ook op deze definitie van risico gestoeld.

Maar binnen de pensioenwereld gaat die definitie van risico helemaal niet op. Voor een pensioendeelnemer – en zeker een pensioendeelnemer die pas in de (verre) toekomst pensioen zal genieten – is een belegging die vandaag minder waard is dan gisteren helemaal niet zo ellendig. Hij merkt daar immers niks van. Het wordt pas ellendig als de pensioenuitkering over zo veel jaar niet betaald kan worden. Bedenk hierbij, dat zelfs voor jong gepensioneerden de meeste pensioenuitkeringen ook nog vele jaren in de toekomst liggen.

Koopkrachtig Solidair Pensioen heeft haar risicomodel gebaseerd op deze andere definitie van risico. Het risico, dat over zoveel jaren de pot onvoldoende gevuld is om de uitkering te kunnen betalen.

Als je belegt in staatsobligaties, dan weet je precies hoeveel rente je krijgt. Dat is in de meeste gevallen niet genoeg om de inflatie bij te benen. Voor een pensioenfonds met reële ambities (ambities om de inflatie te compenseren met indexatie) zijn staatsobligaties dus een hoog risico. Als je belegt in aandelen krijg je in de meeste jaren een rendement dat een pak hoger ligt dan bij staatsobligaties en heb je af en toe een zeperd. Als je dat op lange termijn bekijkt weegt het extra rendement op een gegeven moment op tegen het risico van af en toe een zeperd. Op voldoende lange termijn vormen aandelen voor pensioenfondsen dus een laag risico.

Nieuwsbrief 49 – 7 december 2025